Obstipatie tijdens afvallen: wat helpt en wanneer opletten?

Wat is obstipatie?

Obstipatie betekent niet alleen dat je minder vaak naar het toilet gaat. Ook de manier waarop de ontlasting verloopt en hoe je je daarbij voelt zijn belangrijk.

Bij obstipatie kun je bijvoorbeeld last hebben van:

• harde of droge ontlasting;
• minder vaak ontlasting;
• veel moeten persen;
• een opgeblazen of vol gevoel;
• het gevoel dat je niet volledig leeg raakt.

Hoe vaak iemand ontlasting heeft, verschilt sterk per persoon. Bij obstipatie gaat het daarom niet alleen om frequentie, maar ook om harde ontlasting, persen, een gevoel van onvolledige lediging en een duidelijke verandering ten opzichte van je normale patroon.

Waarom komt obstipatie juist tijdens afvallen voor?

Tijdens het afvallen kunnen meerdere factoren tegelijkertijd veranderen.

Je eet bijvoorbeeld kleinere porties. Daardoor komt er simpelweg minder voedsel door het maag-darmkanaal. Wanneer je daarnaast minder vezels eet of minder drinkt, kan de ontlasting harder worden.

Ook je dagelijkse routine kan veranderen. Sommige mensen bewegen meer tijdens een afvaltraject, maar anderen juist tijdelijk minder. Minder beweging kan eveneens bijdragen aan een tragere stoelgang.

Een andere praktische oorzaak is dat minder eetlust soms samengaat met minder drinken. Zeker wanneer eten en drinken voorheen vaak aan elkaar gekoppeld waren, kan de totale vochtinname ongemerkt dalen.

Kan GLP-1-medicatie obstipatie veroorzaken?

Ja. Obstipatie behoort tot de bekende maag-darmbijwerkingen van GLP-1-medicatie en verwante medicatie.

Wegovy en Ozempic bevatten semaglutide en werken via de GLP-1-receptor. Wegovy wordt gebruikt voor gewichtsbeheersing bij mensen die daarvoor medisch in aanmerking komen. Ozempic wordt primair gebruikt bij diabetes mellitus type 2; gebruik voor gewichtsverlies is off-label.

Mounjaro bevat tirzepatide en werkt via zowel de GIP- als GLP-1-receptor.

Bij deze behandelingen kunnen maag-darmklachten voorkomen, waaronder:

• misselijkheid;
• braken;
• diarree;
• obstipatie;
• een vol of opgeblazen gevoel.

Maag-darmklachten kunnen vooral tijdens de start of dosisopbouw optreden en nemen bij veel mensen na verloop van tijd af. Het beloop verschilt per persoon en per middel.

Obstipatie tijdens een GLP-1-traject hoeft overigens niet uitsluitend door de medicatie te komen. Juist de combinatie met minder eten, veranderde voeding, minder drinken en een ander bewegingspatroon kan relevant zijn.

Kan uitdroging obstipatie verergeren?

Ja. Te weinig vocht kan ervoor zorgen dat de ontlasting harder wordt en moeilijker passeert.

Tijdens een GLP-1-traject verdient vocht extra aandacht wanneer je minder eetlust hebt of daarnaast last krijgt van misselijkheid, braken of diarree. In die situaties kan de vochtinname dalen of kun je extra vocht verliezen.

Daarom is het verstandig om niet alleen te letten op hoeveel je eet, maar ook bewust op je vochtinname.

Wat kun je zelf doen tegen obstipatie?

Bij milde obstipatie helpen praktische aanpassingen vaak al. De belangrijkste aandachtspunten zijn voldoende drinken, vezelrijke voeding, beweging en je toiletgewoonten.

Zorg voor voldoende vocht

Richt je in het algemeen op ongeveer 1,5 tot 2 liter vocht per dag, tenzij je van een arts om medische redenen een ander advies hebt gekregen.

Verdeel het drinken over de dag. Wanneer je door GLP-1-medicatie minder trek hebt, kan het helpen om drinken bewust onderdeel van je dagritme te maken.

Bouw vezels rustig op

Vezels kunnen helpen om de ontlasting zachter en de stoelgang regelmatiger te maken. Denk bijvoorbeeld aan volkorenproducten, groenten, fruit, peulvruchten, noten en zaden.

Bouw extra vezels wel geleidelijk op. In één keer veel meer vezels eten kan juist een opgeblazen gevoel of extra buikklachten geven.

Voldoende drinken blijft daarbij belangrijk.

Blijf bewegen

Dagelijkse beweging ondersteunt de darmwerking. Daarvoor hoeft niet iedere dag intensief te worden gesport.

Ook regelmatig wandelen en minder lang achter elkaar zitten kunnen helpen om beweging onderdeel van je dagelijkse routine te houden.

Stel aandrang niet steeds uit

Wanneer je aandrang voelt, probeer dan niet structureel te wachten tot een later moment.

Een vast moment en voldoende rust op het toilet kunnen helpen om een regelmatiger patroon te ontwikkelen.

Helpt een laxeermiddel bij obstipatie?

Soms kan tijdelijk een laxeermiddel passend zijn, maar welk middel geschikt is hangt af van de klachten en je medische situatie.

Blijven de klachten bestaan ondanks aanpassingen in vocht, voeding en beweging, bespreek dit dan met een arts of apotheker. Zij kunnen beoordelen of een laxeermiddel zinvol is en welk type het beste bij de situatie past.

Gebruik bij aanhoudende klachten niet steeds op eigen initiatief verschillende middelen naast elkaar zonder te bespreken waarom de obstipatie blijft bestaan.

Moet je stoppen met GLP-1-medicatie als je obstipatie krijgt?

Meestal niet. Milde obstipatie betekent niet automatisch dat Wegovy, Ozempic of Mounjaro moet worden gestopt.

Wel is het belangrijk om de klacht te bespreken wanneer deze ernstig wordt of blijft aanhouden. Dan kan worden gekeken naar voeding, vochtinname, andere medicatie, dosisopbouw en het verdere behandelplan.

Verander de dosis of behandeling niet op eigen initiatief.

Wanneer moet je contact opnemen met een arts?

Obstipatie is meestal niet gevaarlijk, maar bepaalde klachten vragen om een medische beoordeling.

Neem dezelfde dag contact op met je huisarts, behandelend arts of huisartsenpost als je:

• bloed bij de ontlasting hebt;
• zwarte ontlasting hebt;
• hevige of toenemende buikpijn hebt;
• herhaaldelijk braakt;
• moeite hebt met drinken;
• duidelijk tekenen van uitdroging hebt;
• een sterk opgezette buik krijgt;
• geen ontlasting én geen winden meer kwijt kunt.

Verander de dosering of behandeling niet op eigen initiatief.

BEL DIRECT 112 als er sprake is van een acute of levensbedreigende situatie.

Wat bespreek je met je behandelaar bij aanhoudende obstipatie?

Wanneer obstipatie blijft bestaan, helpt het om zo concreet mogelijk te beschrijven wat er veranderd is.

Bespreek bijvoorbeeld:

• hoe vaak je ontlasting hebt;
• hoe hard of zacht de ontlasting is;
• hoelang de klachten bestaan;
• of je buikpijn of een opgeblazen gevoel hebt;
• hoeveel je ongeveer drinkt;
• hoeveel vezels je eet;
• of je misselijk bent of moet braken;
• wanneer de klachten ontstonden ten opzichte van de start of een dosisverhoging;
• welke andere medicijnen of supplementen je gebruikt.

Zo kan beter worden beoordeeld of praktische aanpassingen voldoende zijn of dat verder onderzoek of behandeling nodig is.

Veelgestelde vragen over obstipatie tijdens afvallen

Hieronder beantwoorden we de meest voorkomende vragen over verstopping tijdens een afvaltraject en het gebruik van GLP-1-medicatie.

Is obstipatie een bijwerking van Wegovy?

Ja. Obstipatie is een bekende maag-darmbijwerking van Wegovy. Bespreek aanhoudende of ernstige klachten met je behandelaar.

Kan Mounjaro verstopping veroorzaken?

Ja. Obstipatie kan voorkomen bij tirzepatide. Let extra op wanneer je ook weinig drinkt, braakt of duidelijke buikpijn hebt.

Kan minder eten obstipatie veroorzaken?

Ja. Minder eten kan bijdragen aan obstipatie, vooral als je tegelijkertijd minder vezels of vocht binnenkrijgt.

Hoeveel moet je drinken bij obstipatie?

Voor veel volwassenen is ongeveer 1,5 tot 2 liter vocht per dag een bruikbare richtlijn, tenzij je een ander medisch vochtadvies hebt gekregen.

Wanneer is obstipatie tijdens GLP-1-gebruik zorgelijk?

Zoek medische hulp bij bloed of zwarte ontlasting, heftige buikpijn, herhaaldelijk braken, uitdrogingsverschijnselen, een sterk opgezette buik of wanneer je geen ontlasting én geen winden meer kwijt kunt.

Over de auteurs

De medische inhoud van deze pagina is geschreven en gecontroleerd door de artsen van LowWeight.

Drs. Elmand Hosseinzoi

Elmand heeft ruime ervaring met de begeleiding van cliënten bij medisch gewichtsverlies met GLP-1-medicatie en verwante medicatie, waaronder Wegovy en Mounjaro.

Drs. Stefan van Engeland

Stefan begeleidt cliënten vanuit zijn achtergrond in de geestelijke gezondheidszorg, met focus op motivatie, gedragsverandering en duurzame verbetering van de leefstijl.

Bronnen en medische onderbouwing

Voor deze pagina is gebruikgemaakt van officiële geneesmiddeleninformatie en medische informatie over obstipatie, semaglutide, tirzepatide en maag-darmbijwerkingen.

Farmacotherapeutisch Kompas — semaglutide
Informatie over semaglutide, waaronder Wegovy en Ozempic, indicaties, dosering, bijwerkingen en aandachtspunten.

Farmacotherapeutisch Kompas — tirzepatide
Informatie over tirzepatide, waaronder Mounjaro, indicaties, dosering, bijwerkingen en aandachtspunten.

European Medicines Agency (EMA) — Wegovy
Europese geneesmiddeleninformatie over Wegovy, semaglutide en bekende maag-darmbijwerkingen.

European Medicines Agency (EMA) — Mounjaro
Europese geneesmiddeleninformatie over Mounjaro, tirzepatide en bekende maag-darmbijwerkingen.

Thuisarts.nl — Verstopping
Patiënteninformatie over verstopping, mogelijke oorzaken, zelfzorg en situaties waarin medische beoordeling verstandig is.